نشانه‌های تازه از شرایط وجود حیات احتمالی در مریخ پیدا شد

 

 

کیوریاسیتی مواد مذکور را زمانی پیدا کرد که در حال بررسی نمونه سنگ بستر یک رودخانه قدیمی در مریخ بود که ماه گذشته میلادی استخراج کرده بود.

در این نمونه سولفور، نیتروژن، هیدروژن، اکسیژن، فسفر و کربن پیدا شده است.

محققان می گویند که ترکیب این عناصر می توانسته منبع انرژی احتمالی برای میکرواورگانیسم ها (ریزاندامگان ها) باشد.

مواد معدنی یافته شده در این نمونه برداری همچنین می تواند نشان دهنده وجود آب در سطح مریخ در گذشته باشد.

جان گروتزینگر، از دانشمندان پروژه کیوریاسیتی می گوید: «ما محیطی قابل سکونت یافته ایم که برای حیات بسیار مناسب بوده است. اگر این آب وجود داشت و شما آنجا بودید، شاید می توانستید آن را بنوشید».

یک قدم تا کشف حیات در مریخ

مته کیوریاسیتی در حال تنظیم موقعیت خود روی تخته‌سنگ موسوم به جان کلاین

پنجم آذر سال ۱۳۹۰ با پرتاب یک موشک اطلس از پایگاه فضایی «کیپ کاناورال» به فضا، آخرین مرحله از یک پروژه دو و نیم میلیارد دلاری آغاز شد؛ قدمی بزرگ برای پاسخ دادن به پرسشی قدیمی: آیا شکلی از حیات در مریخ وجود دارد؟

۹ ماه و ۱۱ روز بعد، مریخ‌نورد «کیوریاسیتی» با موفقیت و فقط با ۲.۴ کیلومتر خطا نسبت به محل مورد نظر، در مریخ فرود آمد.

«کیوریاسیتی» نمی‌تواند به همه سوال‌ها جواب دهد، اما می‌تواند نشانه‌هایی را شناسایی کند که وجود حیات را در خارج از کره زمین ثابت کند.

هفته پیش با اجرای عملیاتی که تدارکات آن شش ماه طول کشیده بود، امیدواری به کشف این نشانه‌ها بیشتر هم شد.

مریخ‌نورد «کیوریاسیتی» برای اولین‌بار توانست به عمق یکی از تخته‌سنگ‌های استوای مریخ نفوذ کند و از آن برای بررسی‌های آزمایشگاهی نمونه‌برداری کند. بررسی این نمونه در تعیین این که آیا در گذشته شکلی از حیات در مریخ وجود داشته یا نه اهمیتی اساسی دارد.

«کیوریاسیتی» در گودال «گیل» -حفره وسیعی در استوای مریخ- حفاری خود را انجام داد؛ سوراخی به عمق ۶.۴ و به عرض ۱.۶ سانتیمتر در تخته‌سنگی ایجاد و پودر خاکستری‌رنگ نرمی را استخراج کرد.

این نخستین‌بار است که بشر به عمق خاک سیاره‌ای دیگر نفوذ کرده است.

تصاویر این حفره روز بعد به زمین مخابره شد.

پروفسور جان گروتیزینگر، دانشمند ارشد پروژه، این نمونه‌برداری را «بزرگ‌ترین دستاورد تیم کیوریاسیتی از زمان فرود آن در ماه آگوست (۱۶ مرداد) سال گذشته» خواند.

آماده کردن مته «کیوریاسیتی» شش ماه طول کشید. این مته در انتهای بازوی رباتی ۲.۲ متری این مریخ‌نورد قرار دارد و آخرین ابزار از بین ده ابزار اصلی علمی مریخ‌نورد است که به کار گرفته شده است.

حفره آزمایشی (راست) و حفره اصلی

مهندسان در اولین اقدام دو هفته پیش مته را آزمایش کردند که ببینند آیا درست کار می‌کند یا نه.

آنها سنگی را انتخاب و حفره‌ای ۲ سانتیمتری در آن ایجاد کردند.

پودری که از این حفره به دست آمد مهندسان را متقاعد کرد که می‌توانند نمونه کافی و مناسب به دست آورند و بنابراین عملیات اصلی را روز جمعه ۲۰ بهمن به اجرا در آوردند.

مهندسان ناسا نمی‌دانند دقیقا چه مقدار پودر فراهم شده است، اما مطمئن هستند که مقدار آن کافیست.

با گذشت یک هفته از نمونه‌برداری، نمونه به دو آزمایشگاه اصلی کیوریاسیتی که «کِمین» و «سَم» نام دارند، تحویل داده نشده است، اما جان گروتزینگر می‌گوید که این کار خیلی زود انجام خواهد شد.

پودر ابتدا به چند بخش تقسیم می‌شود و بعد از سرند می‌گذرد، الک می‌شود و فقط ذراتی که کمتر از ۱۵۰میکرون (یک میلیونیوم متر) قطر دارند، تحویل کِمین و سَم می‌شوند.

مقداری از این پودر برای پاک کردن ابزارها و دستگاه‌های «کیوریاسیتی» مصرف می‌شود، برای آنکه دانشمندان مطمئن شوند هیچ ماده یا ذره‌ای از کره زمین روی وسایل وجود ندارد.

کِمین، آزمایشگاه مواد معدنی کیوریاسیتی که به اندازه یک لپ تاپ است

باقی پودر ابتدا به «کِمین» فرستاده می‌شود.

«کِمین» دستگاهی است که روی «کیوریاسیتی» نصب شده و با استفاده از تفرق (پراکندگی) اشعه ایکس می‌تواند ترکیب شیمیایی و مواد معدنی را تشخیص دهد.

نتایج این بررسی «سَم»، آزمایشگاه شیمیایی خودکار «کیوریاسیتی» را تنظیم می‌کند.

«سَم» با تجزیه و تحلیل شیمیایی، مواد و ترکیبات آلی (حاوی کربن) را شناسایی می‌کند و نتیجه کار «سَم» در یافتن اشکال ابتدایی حیات ضروری است.

قبل از آنکه تجزیه و تحلیل شیمیایی آغاز شود، بررسی‌هایی روی پودر انجام شده و طیف‌نگار(اسپکترومتر)های لیزر و اشعه ایکس که در انتهای بازوی رباتی مریخ‌نورد قرار دارند، اطلاعات اولیه را از ترکیب شیمیایی پودر فراهم کرده‌اند.

مشخص‌ترین نکته، رنگ پودر است که خاکستری است و با رنگ سرخی که در سطح مریخ دیده می‌شود، فرق دارد.

این نشان می‌دهد که آهن دو ظرفیتی (سیاه یا خاکستری) و آهن سه ظرفیتی (سرخ) هر دو در خاک مریخ دیده می‌شوند.

پروفسور گروتزینگر می‌گوید: «این یعنی الکترون‌هایی در محیط وجود دارند که نشاندهنده شیب انرژی است، بنابراین اگر موجودات ذره‌بینی در این محیط وجود داشته باشند، انرژی برای مصرف کردن دارند.»

تخته‌سنگ صافی را که «کیوریاسیتی» در حال حاضر روی آن کار می‌کند، «جان کلاین» نامیده‌اند، به یاد یکی از مهندسان پروژه که در سال ۲۰۱۱ میلادی درگذشت.

این تخته‌سنگ در فرورفتگی کوچکی به نام خلیج «یلونایف» قرار دارد، در نیم کیلومتری نقطه فرود اولیه مریخ‌نورد.

آزمایشگاه مواد آلی کیوریاسیتی که به اختصار سَم نامیده می‌شود

این تخته‌سنگ حاوی رسوباتی بسیار نرم است با رگه‌هایی از ماده‌ای معدنی -به احتمال زیاد سولفات کلسیم-.

دانشمندان حدس می‌زنند که در این تخته‌سنگ زمانی آب وجود داشته است.

هدف نهایی «کیوریاسیتی» حفاری در یک برآمدگی است. این برآمدگی که ۵ کیلومتر ارتفاع دارد، از لایه‌های رسوبی تشکیل شده و در همین گودال «گیل» قرار دارد.

وجود آب مایع در تعیین این که آیا اشکالی از حیات در این سیاره وجود داشته است یا نه اهمیت اساسی دارد.

وجود حیات در مریخ در اوایل قرن بیستم توجه دانشمندان را به خود جلب کرد.

در سال ۱۹۰۷ میلادی، ستاره‌شناسی به نام «پرسیوال لاول» گفت شواهدی یافته است که نشان می‌دهد مریخی‌های هوشمند کانال‌هایی در مریخ ساخته بوده‌اند.

اما دانشمند انگلیسی، «آلفرد راسل والاس»، این ادعا را رد کرد: «اولین ضرورت حیات، یعنی آب، در مریخ وجود ندارد. بنابراین نه موجودات هوشمندی که آقای لاول مطرح می‌کند در مریخ زندگی کرده‌اند نه این سیاره قابل سکونت است.»

تلسکوپ‌ها بعدا نظر والاس را تایید کردند.

در دهه ۱۹۶۰ میلادی، اولین سفینه‌ها از مقابل مریخ گذشتند و از سطح آن عکس گرفتند.

عکس‌ها سیاره‌ای سرد، خشک و بیابانی با گودال‌های بزرگ را نشان می‌داد.

امروز اما بیشتر از مریخ می‌دانیم.

مدارگردها و کاوشگرهایی که بر سطح مریخ فرود آمده‌اند، دلایل کافی به دانشمندان دادند تا قبول کنند که زمانی آب در سطح مریخ وجود داشته و احتمالا دریاچه‌ها و اقیانوس‌های کوچکی را تشکیل می‌داده است.

بنابراین شاید در زیر لایه‌های سطحی که حاوی یخ هستند، آب مایع به صورت محدود و منفرد وجود داشته باشد.

اما وجود آب مایع برای اثبات حیات کافی نیست. موجودات زنده به جز آب به ترکیبات کربن مثل اسیدهای نوکلئیک و پروتئین‌ها نیاز دارند و برای کشف حیات در منظومه شمسی باید چنین مولکول‌هایی پیدا شوند.

با همه اینها ممکن است که «کیوریاسیتی» به شواهد متقنی برای تایید نشانه‌ای از حیات دست پیدا نکند، اما به هر حال این بزرگ‌ترین قدم بشر در راه پیدا کردن حیات بیرون کره زمین است.

بشر هیچوقت به این اندازه به پاسخ سوال نزدیک نشده است.

 

 

نخستین جاروکشی «کنجکاوی» در مریخ

 

جدیدترین تصویر «کنجکاوی» نشان‌دهنده یک تکه سنگ مریخی تمیز شده است که برای اولین بار توسط برس سیمی این کاوشگر در روز شش ژانویه (17 دی) انجام شده است.

 

 

 

به گزارش سرویس فناوری خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، کنجکاوی از این برس در انتهای بازوی روباتیک دو متری خود برای اولین بار جهت پاک کردن غبار از روی یک قطعه سنگ با عرض کافی و قرار دادن یک بطری آب بر روی آن استفاده کرده است.

استفاده از ابزار موتوری پاکسازی غبار(DRT) نشانگر یکی دیگر از اولین دستاوردها برای ماموریت 2.5 میلیارد دلاری آزمایشگاه علمی مریخ بوده که با فرود کاوشگر کنجکاوی در سطح سیاره مریخ در تابستان گذشته آغاز شده است.

تیم ماموریت از یک هدف آسان برای آزمایش این ابزار استفاده کردند که یک سنگ مسطح موسوم به «Ekwir_1» در ناحیه خلیج «یلونایف» دهانه گیل بوده است.

محدود پاکسازی شده توسط این ابزار به اندازه 47 در 62 میلیمتر بوده است. علاوه بر این برس سیمی، انتهای بازوی روباتیک کنجکاوی با یک دریل کوبه‌ای، یک دوربین نمای نزدیک موسوم به لنز تصویربردار دستی مریخ، طیف‌سنج پرتو ایکس ذره آلفا و یک بیل مجهز است.

تیم کنجکاوی در هفته‌های آینده به ارزیابی سنگهای مختلف در این ناحیه به عنوان یکی از اهداف احتمالی برای اولین استفاده دریل این کاوشگر خواهند پرداخت. پاکسازی اهداف احتمالی یکی از بخشهای آماده‌سازی برای عملیات حفاری است.

هدف ابتدایی ماموریت دو ساله کنجکاوی، نمونه‌برداری از سنگها، خاک و جو دهانه گیل برای تعیین امکان وجود الزامات شیمیایی حیات در گذشته یا حال این سیاره است.

خبر خوش فضایی ناسا، تا یک ماه دیگر اعلام می‌شود

دانشمندان ناسا در حال تحقیق بیشتر درباره یافته جدیدی هستند که می گویند اگر به اثبات برسد، تحولی در تاریخ علم به شمار می رود. تحقیق جدید درباره مریخ هست.

دانشمندان دل دل می کنند که این خبر را زودتر اعلام کنند اما برای اینکه بعدا مجبور به تکذیب خبرشان نشوند، دارند آزمایش های جدیدی را انجام می دهند.

 

کنجکاوی روی سطح مریخ به دنبال آثار حیات می گردد

هم اکنون ناسا یک کاوشگر به نام «کنجکاوی» را در سطح مریخ دارد که مشغول کاوش بر سطح این سیاره است.

این کاوشگر، وسایل و تجهیزات متفاوتی را با خودش به همراه دارد که از آن جمله می توان به آزمایشگاهی مینیاتوری اشاره کرد که می تواند تکه ای از خاک مریخ یا حتی هوای مریخ را مورد آزمایش قرار دهد.

این آزمایشگاه اسمش «سم» هست. یکی از کسانی که در ساخت سم همکاری کرده، برای توصیف این آزمایشگاه کوچک، آن را به چاقوهای همه کاره سوئیسی تشبیه می کند.

سم چیزی پیدا کرده که دانشمندان را به وجد آورده، آن قدر که نمی خواهند تا اطمینان صد در صدی از آن، چیزی به رسانه ها بگویند.

رسانه های آمریکایی پیش بینی می کنند که نتایج تحقیقات سم در ماه دسامبر اعلام شود.

یافتن نشانه های حیات در کرات دیگر از آرزوهای بشر است. آب، اکسیژن و هر چیز دیگری که نشان دهد در آن سیارات حیات جریان دارد یا جریان داشته یا امکان پذیر است که حیات در آنجا جریان داشته باشد.

چندی پیش در آمریکا خبری منتشر شد، مبنی بر وجود متان در مریخ. این خبر بعدا تکذیب شد. اما اگر صحت داشت، نشانه ای بود از این که زمانی بر سطح این کره حیات وجود داشته است.

همزمان با روز شکر گذار در زمین، کاوشگر «کنجکاوی» هم یک روز نیمه تعطیل خواهد داشت. همزمان دانشمندان از زمین سعی می کنند تا با استفاده از دوربین های این کاوشگر، کمی به کوه های اطراف نگاه کنند.

قرار است بعد از تعطیلی، کنجکاوی به کنار یکی از این کوه ها برود، با چکش خود تکه ای از سنگ کوه را بشکند و بعد در آزمایشگاهش آن را آزمایش کند.

تصاویر کنجکاوی از مریخ

 

کاوشگر کنجکاوی طی ۴۳ روز ماموریت خود در مریخ تصاویری را به کره زمین مخابره کرده که شگفتی دانشمندان را در سازمان فضایی آمریکا (ناسا) برانگیخته است.

 

 

 

 

 

 

راه طولانی رسیدن بشر به مریخ

کوشش‌های بین‌المللی برای دست‌یابی به مریخ از سال ۱۹۶۰ آغاز شده و شمار زیادی مدارگرد، فضاپیماهای کوچک و دیگر دستگاه‌ها تاکنون به سوی مریخ اعزام شده‌اند که میزان موفقیت این مأموریت‌ها تاکنون ۴۰ درصد بوده‌است. ناسا در این اقدامات بیشترین درصد موفقیت‌ها را داشته‌ است.

 

 

هدف از کنجکاوی

هدف از اعزام «کنجکاوی» به مریخ بررسی احتمال وجود حیات در گذشته این سیاره و هم‌چنین تجزیه و تحلیل جو این کره به منظور آماده شدن برای پروژه‌های سکونت انسانی در این سیاره در آینده نزدیک اعلام شده‌است.

 

 

آزمایشگاه سیار

«کنجکاوی» یک آزمایشگاه سیار است که توسط ۵ هزار دانشمند و محقق از ۳۷ کشور ساخته شده است. ساخت آن ۱۰ سال طول کشید.

 

 

فرود پیچیده

مریخ نورد «کنجکاوی» در ماه نوامبر ۲۰۱۱ از پایگاه «کیپ کاناورال» ایالت فلوریدا پرتاب شد و سفر هشت ماه و نیمه و شیوه فرود آن بر مریخ از سوی ناسا به عنوان «پیچیده‌ترین سفر و فرود فضاپیماها تاکنون» توصیف شده‌است.

 

 

پیشروی‌های جدید کنجکاوی

این قسمتی از کاوشگر مریخ‌، کنجکاوی است. بیش از ۴۰ روز است که «کنجکاوی» روی سیاره سرخ گام بر‌می‌دارد و تصاویری هیجان‌انگیز به مرکز کنترل روی زمین می‌فرستد.

 

 

ربات هوشمند

زمان ارسال فرمان‌های زمینی کنترل به «کنجکاوی»، ۱۴ دقیقه به‌طول می‌انجامد. در این مدت، این ربات هوشمند به‌طور خودکار عمل می‌کند.

 

 

آزمایش بازوها

این کاوشگر تا‌کنون حدود ۲۵۰‌متر را در مریخ پیموده‌ و قرار‌است ‌۲۰ کیلومتر را بپیماید. هدف اول «Glenelg» است. (تصویر) آنجا باید آزمایش بازوها که کنجکاوی با آن‌ها نمونه‌ها را جمع‌آوری می‌کند به پایان برسد.

 

 

سنگ نامدار

چهل و سومین روز ‌ماموریت «کنجکاوی» در مقابل سنگی هرمی شکل به ارتفاع ۴۰ سانتیمتر پایان یافت. این سنگ «جییک ماتیجویچ» نام دارد. این نام به افتخار یکی از مهندسان ارشد مریخ که به تازگی در گذشت روی آن نهاده شده است.

 

 

کاوشگری با شش چرخ

این کاوشگر ۹۰۰ کیلوگرمی که از طریق سلول‌های خورشیدی و باتری‌های نوکلیدی رادیویی کار می‌کند با شش چرخ روی خاک سرخ در حرکت است. این جا چرخ‌های چپ و پس زمینه‌ای از دامنه «کوه شارپ» دیده می‌شود.

 

 

مجهز به ده شاهکار فن‌آوری

این آزمایشگاه سیار با خود ۱۰ شاهکار فن‌آوری را حمل می‌کند. یکی از آنها لیزری است که از فاصله ۲۰ متری بسوی سنگ‌های مریخ شلیک و آن را بصورت مذاب در می‌آورد. کنجکاوی سپس با نور حاصله از این پلاسما می‌تواند ترکیب شیمیایی مواد سنگ‌ها را تشخیص دهد.

 

 

فن‌آوری‌های متنوع

«کنجکاوی» مجهز به انواع دستگاه‌های فنی است: کامپیوترها‌‌، آنتن‌ها‌، ترانسپوندرها ، دوربین‌ها و بازوهای الکترونیک . وظیفه نگهداری را تا حدی خود کنجکاوی بر‌عهده می‌گیرد. علاوه بر این از خود عکس‌هایی می گیرد و آن‌ها را به زمین ارسال می‌کند.

 

 

چشم‌متحرک

یکی از دوربین‌ها در راس این بازو قرار دارد. نام آن «تصویر بردار عدسی دست مریخ» ‌است. این دوربین نوعی میکروسکوپ است که از طریق بازوهای دراز به نزدیکی اشیا آورده می‌شود و ساختارهای ریز را بررسی می کند.

 

 

خورشید‌گرفتگی

دوربین دیگری که روی این کاوشگر وجود دارد چند روز پیش این عکس ها را گرفته است. قمر «فوبوس» یکی از دو قمر مریخ در مقابل خورشید آمد و باعث خورشید گرفتگی جزیی شد.

 

 

سال‌مریخی

این ماموریت مریخ حدود دو میلیارد و پانصد میلیون دلار هزینه در بر داشته و ۶۸۷ روز که برابر با یک سال مریخی است طول خواهد کشید.