سفر به مریخ تا ۵ سال دیگر

 

 

 

 

tito

تیتو پس از بازگشت از ایستگاه فضایی به زمین. امتیاز تصویر: AFP

یک‌جور شرزگی در وجودش شعله‌ور است. رویاهایش را بی‌لگام در دشت بی‌کران خیال جولان می‌دهد و سر آخر به آن‌ها رنگ واقعیت می‌پاشد. دنیس تیتو را می‌گویم. حتماً نامش برای‌تان آشناست. همان دنیس تیتو میلیونر که برای نخستین بار در سال ۲۰۰۱ بیست میلیون دلار برای رفتن به ایستگاه فضایی پرداخت تا لقب نخستین توریست فضایی برایش رقم بخورد. البته در این مقوله توریست لغت ناجوری است. ناخودآگاه افرادی در ذهن متصور می‌شوند که پیراهن‌های طرح جزیره‌ و شلوارک‌های گل‌گلی پوشیده‌اند و عینک آفتابی به چشم دارند و قرار است که حسابی خوش بگذارند. اما این وصله‌های ناجور به تمرین‌های طاقت‌فرسا توریست‌های فضایی و خطرات پیش‌روی آن‌ها نمی‌چسبد. آن هم تیتو که خودش روزگاری در آزمایشگاه پیشران جت ناسا یا همان JPL معروف مهندس بوده است و با خم و چم کار آشنایی کامل دارد. البته این را هم بگویم که تیتو با کمک ناسا به فضا نرفت. حتی ناسا اجازه‌ی تمرین به تیتو را هم نداد. وی به لطف روس‌ها و البته جیب پر پول خودش از زمین خارج شد و موفق شد رخ مسحور کننده‌ی این کره‌ی آبی را ببیند. آن زمان تیتو ۶۰ سالش بود. اکنون ۱۰ سال گذشته است اما او همچنان برای دستیابی به آرزوهای فضایی خود تلاش می‌کند. این بار٬ شاید هم آخرین‌بار: سفر رفت‌وبرگشتی به مریخ!

سفر به مریخ تا ۵ سال دیگر

روز چهارشنبه٬ دوم اسفند بود که وب‌سایت Space⁠Ref خبر عجیبی را به نقل از دنیس تیتو منتشر می‌کند. در این خبر آمده بود که دنیس تیتو شرکتی را به نام «Mars Inspiration» پایه‌گذاری کرده است و قصد دارد نخستین انسان‌‌ها را به سوی مریخ بفرستد. اما آنچه که سبب شد این مأموریت به تیتر یک همه‌ی اخبار فضایی تبدیل شود ماهیتش نبود بلکه زمان‌ آن بود. این شرکت قصد دارد تا سال ۲۰۱۸ یعنی فقط ۵ سال دیگر یک زن و یک مرد را به سوی مریخ بفرستد و دوباره آن‌ها را به زمین بازگرداند! اما چگونه ممکن است که به‌یکباره فردی میلیونر اعلام کند که قصد دارد «مأموریتی سرنشین‌دار به سوی مریخ» را هدایت کنند در حالی که بزرگترین سازمان فضایی جهان ناسا٬ قرار است نخستین مأموریت سرنشین‌دار خود را در سال ۲۰۲۱ آن هم نه به مریخ بلکه به ماه اجرا کند. همچنین هیچ برنامه‌ای برای سفر به مریخ تا قبل از سال ۲۰۳۰ میلادی ندارد. حداقل سخن گفتن درباره‌ی سفرهای سرنشین‌دار به مریخ کمی زود است. پس این جسارت تیتو از کجا نشأت گرفته است؟

شرکت مارس اینسپریشن قصد دارد تا ۵ سال دیگر زن و شوهری را به سوی مریخ بفرستد و آن‌ها را سالم به زمین بازگرداند.  این سفر ۵۰۱ روز طول خواهد کشید و فضاپیما تا ارتفاع ۱۶۰ کیلومتری از سطح مریخ به آن نزدیک خواهد شد.

مایکل مه‌یر٬ دانشمند اسبق مأموریت‌ کاوش‌های مریخ ناسا در این‌باره به کانوت می‌گوید: « یکی از بزرگترین مزیت‌هایی که شرکت‌های خصوصی [مانند Mars Inspiration] نسبت به سازمان‌های دولتی مانند ناسا دارند٬ خطرپذیری آن‌هاست اما با این حال تیتو چالش بزرگی پیش روی خود دارد.» چندان هم دور از ذهن نیست. دریافت بودجه‌های دولتی برای کارهای فضایی در ناسا فرآیند پیچیده‌ای دارد و به این آسانی‌ها هم که تصور می‌شود نیست. به همین علت ناسا هرگز پروژه‌ای را که نسبت به آن اطمینان کامل حاصل نکرده‌ است را اجرایی نخواهد کرد. اما تیتو و تیمش به‌گونه‌ای دیگر فکر می‌کنند. آن‌ها معتقدند که تاکنون سفرهای بی‌سرنشین بسیاری به سوی فضای بیکران انجام شده است. اکنون زمان آن فرا رسیده تا دوباره پرونده‌ی سفر انسان به کرات دیگر به جریان بیفتد. آن‌ها به نوعی خود را پیش‌قراولی تازه‌ در سفر انسان به کرات دیگر می‌پندارند.

 اعضای مأموریت زن و شوهر خواهند بود

احتمالاً تا الان دیگر می‌دانید که دنیس تیتو به این مأموریت نمی‌رود بلکه یک زوج را به‌سوی مریخ می‌فرستد. شاید در نگاه نخست تصور شود که دنیس نمی‌خواهد جان خودش را به‌خطر بیاندازد اما این‌گونه نیست. او اکنون ۷۲ سال دارد. حتی اگر ۳۰ سال هم جوان‌تر بود باز هم ممکن بود نتواند از پس از این مأموریت دشوار برآید و به احتمال زیاد مأموریت با شکست روبرو می‌شد. بنابراین تصمیم بر آن شده است تا یک زوج را – نه‌خیلی جوان- به سوی سفر طول و دراز مریخ روانه کنند. بر اساس برنامه‌ریزی شرکت مارس اینسپریشن٬ فضاپیما در هفتم ژانویه سال ۲۰۱۸ ٬ احتمالاً با موشک فالکون سنیگن شرکتSpace X (هنوز مشخص نیست‌) به سوی مریخ پرتاب می‌شود و در ۲۲ می ۲۰۱۹ به زمین بازمی‌گردد. این سفر ۵۰۱ روز طول خواهد کشید و اعضای مأموریت تا ارتفاع ۱۶۰ کیلومتری از سطح مریخ به آن نزدیک خواهند شد.

 inspiration-mars-spacecraft

فضاپیما و موشک حامل آن

محاسبات اولیه نشان می‌دهند که این مأموریت نیاز به یک فضاپیما ۱۰ تنی با حجم ۳۳ متر مکعب دارد که نصف آن را منبع آب٬ غذا و برخی از ملزومات حیات به خود اختصاص خواهد داد و نصف دیگر هم فضای زندگی اعضای مأموریت در طول یک سال و نیم این سفر رفت‌وبرگشتی خواهد بود! فضایی که به‌اندازه‌ی یک اتاق کوچک است! کافی است اکنون حجم اتاقی که در آن هستید را محاسبه کنید تا معیار خوبی از اندازه‌ی فضاپیما به‌دست‌تان بیاید. این فضاپیما مجهز به سیستم‌های بازیافتی مانند تبدیل دی‌اکسید کربن به اکسیژن است. همچنین حدود ۷۰ درصد ادرار و آب‌های شست‌وشو به آب قابل خوراک بازیافت خواهند شد.

این مأموریت نیاز به یک فضاپیما ۱۰ تنی با حجم ۳۳ متر مکعب دارد که نصف آن را منبع آب٬ غذا و برخی از ملزومات حیات به خود اختصاص خواهد داد و نصف دیگر هم فضای زندگی اعضای مأموریت در طول یک سال و نیم این سفر رفت‌وبرگشتی خواهد بود! محوطه‌ای به‌اندازه‌ی یک اتاق کوچک.

Falcon-Heavy-SpaceX

طرحی از موشک سنگین فالکون

جرم این فضاپیما بسیار زیاد است به‌طوری که هنوز موشکی که بتواند آن را به فضا پرتاب کند ساخته نشده است! البته شرکت مارس اینسپریشن قصد دارد که این فضاپیما را با موشک سنگین فالکون شرکت Space X به فضا پرتاب کند. اما این موشک هنوز آماده نیست و آزمایش هم نشده است. اگر Space X نتواند در زمان مقرر موشک را آماده‌ی پرتاب کند آن‌گاه شرکت اینسپریشن مجبور است تا با دو موشک کوچکتر و در عین حال گران‌تر٬ فضاپیما را راهی سیاره‌ی سرخ کند که این خود مأموریت را پیچیده‌تر خواهد کرد.

در نشست خبری که در۸ اسفند در واشنگتن برگزار شد یکی از خبرنگاران از تیتو پرسید:‌ «باتوجه به این که شما هنوز فضاپیمای خود را طراحی نکرده‌اید و حتی درباره‌ی پرتاب‌گر آن هم مطمئن نیستید چگونه می‌خواهید در مدت ۵ سال این مأموریت را وارد فاز اجرایی کنید؟»

تیتو در پاسخ می‌گوید: « موشک ساترن ۵ فقط دو سال قبل از پرواز سرنشین‌دار به فضا تست شد. نخستین شاتل که به فضا پرتاب شد سرنشین‌دار بود. علاوه‌بر این‌ها فناوری‌ای که امروز در اختیار داریم بسیار پیشرفته‌تر از فناوری دهه‌ی ۱۹۶۰ است. بزرگترین دغدغه‌ی ما حفظ سلامتی اعضای مأموریت است نه سخت‌افزارهای پرتابی.»

چالش‌های پیش روی مأموریت

موفقیت این مأموریت منوط به سلامتی اعضای آن خواهد بود. تأمین و محافظت از حیات انسان در طول این سفر بلندمدت کاری بس دشوار است و نیازبه بررسی و تحلیل فراوان دارد. در‌واقع یکی از بزرگترین چالش‌های این مأموریت در فاز نهایی یعنی بازگشت به زمین رقم خواهد خورد. زیرا بر اساس گفته‌ی متخصصان٬ این فضاپیما با سرعت هذلولوی ۸/۹ کیلومتر بر ثانیه به زمین وارد خواهد شد. این سرعت تقریباً ۱۸ برابر سرعت گلوله‌ی ۹ میلیمتری اسلحه‌ی پارابلوم است! بنابراین ورود هر جسم با این سرعت به جوّ زمین٬‌ حرارت و گرمای قابل توجهی ایجاد می‌کند. تیتو و گروهش برای فاز بازگشت به زمین از مرکز تحقیقات ایمز ناسا کمک خواهند گرفت و هم‌اکنون نیز قراردادی بین طرفین امضاء شده است. آن‌ها باید بتوانند یک محافظ حرارتی بسیار قوی برای این فضاپیما تعبیه کنند. در‌واقع این فاز را می‌توان با فاز « هفت دقیقه‌ی وحشت» فرود مریخ‌نورد کنجکاوی روی مریخ مقایسه کرد.

 پرتوهای کیهانی بسیار مخرب‌اند و احتمال بروز سرطان را افزایش می‌دهد. همچنین این پرتوها به طور چشم‌گیری سلول‌های خونی را کاهش می‌دهند. مثل این می‌ماند که فضانوردان در طول این مأموریت روزی یک پاکت سیگار بکشند.

همان‌طور که پیش از این هم گفتم این مسیر ۵۰۱ روز طول می‌کشد و اعضای مأموریت باید این مدت را در محیط تنگ و کوچک به‌سر ببرند. یکی از چالش‌های پیش رو٬‌ از دست دادن تعادل روحی و روانی فضانوردان است. این زن و مرد در طول مأموریت باید بتوانند با یکدیگر به‌خوبی تعامل کنند و در برابر مشکلات روحی انعطاف‌پذیر باشند. البته به گفته‌ی شرکت اینسپریشن در صورت بروز هرگونه مشکلات روحی٬ روان‌شناسان روی زمین به این مشکل رسیدگی خواهند کرد و اعضای مأموریت را راهنمایی خواهند کرد. اما مشکلات به همین‌جا ختم نمی‌شوند. یکی از بزرگترین مشکلات پرتوهای کیهانی پرانرژی٬ ذرات باردار و برانگیخته‌ی خورشید است. این پروتوها حدود ۵ تا ۶ برابر خطرناک‌تر از پرتوهایی خواهد بود که اعضای ایستگاه فضایی بین‌المللی دریافت می‌کنند. زیر آنان همچنان در مدار زمین هستند و میدان مغناطیسی زمین بسیار از این پرتوها را به دام می‌اندازد. اما در سفر بین‌سیاره‌ای خبری از میدان مغناطیسی زمین نیست و پرتوهای کیهانی سلامت فضانوردان مأموریت را تهدید می‌کند. حتی اگر پوسته‌ی حفاظتی فضاپیما را ضخیم‌تر درست شرایط بهتر نمی‌شود بلکه بدتر هم می‌شود. زیر پرتوهای کیهانی با عبور از لایه‌های بیشتر٬ برهم‌کنش بیشتری بامواد نشان می‌دهد و به نوعی تقویت می‌شود. پرتوهای کیهانی بسیار مخرب‌اند و احتمال بروز سرطان را افزایش می‌دهد. همچنین این پرتوها به طور چشم‌گیری سلول‌های خونی را کاهش می‌دهند. مثل این می‌ماند که فضانوردان در طول این مأموریت روزی یک پاکت سیگار بکشند. البته یکی از خوش‌اقبالی‌هایی که این مأموریت با آن روبرو است کمینه‌ی فعالیت خورشید در دوره‌ی ۱۱ ساله‌اش هست. اگر چنین نمی‌شد آن‌ها باید خود را برای عظیم‌‌ترین فواران‌های خورشیدی آماده می‌کردند. البته همچنان باید بحث بادهای خورشیدی و ذرات پرانرژی را مد نظر داشت. بنابراین نیاز به یک پناهگاه در شرایط اضطراری در این فضاپیما احساس می‌شود.

 300px-9mmLugerاین فضاپیما با سرعت هذلولوی ۸/۹ کیلومتر بر ثانیه به زمین وارد خواهد شد. این سرعت تقریباً ۱۸ برابر سرعت گلوله‌ی ۹ میلیمتری اسلحه‌ی پارابلوم است!

 مسیر سفر

مایکل کان٬ تحلیل‌گر مأموریت‌های فضایی٬ با توجه به سرعت‌ ورود به جوّ و خروج از جوّ زمین و تاریخ پرتاب فضاپیما و برخی داده‌های دیگر٬ مسیر حرکت را شبیه‌سازی کرده است. در این تصویر٬‌ مدار زمین به رنگ آبی و مدار مریخ به رنگ نارنجی نشان داده شده است. همچنین مسیر حرکت فضاپیما از زمین به مریخ با رنگ قرمز و مسیر حرکت از مریخ به زمین با رنگ بنفش از یکدیگر متمایز شده‌اند. علاوه بر آن موقعیت زمین و مریخ از یکدیگر در دو زمان خاص نشان داده شده است. یکی هنگامی که فضاپیما از زمین به سوی مریخ حرکت می‌کند و دیگری هنگامی که فضاپیما از مریخ به زمین حرکت می‌کند. در‌واقع ۲۰۱۸ یکی از سال‌هایی که مریخ و زمین در موقعیت مناسبی نسبت به یکدیگر قرار می‌گیرند و این اتفاق هر ۱۵ سال یک‌بار رخ می‌دهد. به این معنی که اگر آن‌ها موفق نشوند تا ۵ سال دیگر مأموریت را در زمان مقرر اجرایی کنند باید ۱۵ سال دیگر منتظر بمانند تا چنین فرصتی نصیب‌شان شود.

 tito18

شرکت مارس اینسپریشن اعلام کرده‌ است که هزینه‌ی این مأموریت کمتر از هزینه‌ی ۲/۵ میلیون دلاری مأموریت بدون سرنشین کنجکاوی خواهد بود. اما تیتو فقط می‌تواند ۲ سال از این پروژه‌ی ۵ ساله را پشتیبانی کند و برای باقی آن نیاز به جذب پشتیان مالی است. به نظر نمی‌آید که این مأموریت جنبه‌ی تبلیغاتی داشه باشد چون پس از آن تیتو٬ پول هنگفتی را از دست خواهد داد. وقتی‌که یکی از خبرنگاران Space.com از تیتو می‌پرسد این مأموریت چه فایده‌ی علمی‌ دارد در حالی که اعضای مأموریت روی مریخ فرود نمی‌آیند؟ او در پاسخ می‌گوید: «من در ابتدا تصور می‌کردم که این سفر علمی نیست. بلکه برای ترغیب کردن و تحریک کردن مردم به علم است. این یک سفر آزمایشی است تا به خودمان نشان بدهیم که ما می‌توانیم به آن‌جا برسیم. اما هنگامی که شروع به مطالعه‌ی علوم حیاتی کردم به این نتیجه رسیدم که فواید این سفر بسیار عظیم است. ما هرگز اطلاعاتی درباره‌ی رفتار انسان در چنین محیط و شرایطی نداشتیم؛ شرایطی که انسان در معرض پرتوهای کیهانی قرار بگیرید و در فضایی به آن کوچکی تنها و منزوی باشد. به نظرم فواید بسیاری در زمینه علوم حیاتی تحصیل خواهد شد.»

به نظر می‌آید در این سفر هیچ تضمینی برای زنده ماندن فضانوردان وجود ندارد به طوری که جاناتان کلارک از مدیران شرکت اینسپریشن می‌گوید: «زندگی پرمخاطره است و این سفر نیز جدای از آن نیست. ما نمی‌توانیم هیچ تضمینی برای زنده ماندن فضانوردان بدهیم.» عده‌ای معتقدند که پروژه‌ی مارس اینسپریشن با شکست روبرو می‌شود اما نه از جنبه‌ی فناوری بلکه از جنبه‌ی مالی. به نظر نمی‌‌آید که آن‌ها به این آسانی بتوانند برای ادامه‌ی پروژه‌ی خود پشتیبان مالی پیدا کنند. اما تیتو بسیار خوش‌بین است و معتقد که می‌تواند سر موعد این مأموریت را اجرا کند.

http://canot.ir/?p=7657

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s