يك سياره با دو خورشيد!

 

گاهي‌اوقات ابتدا خورشيد نارنجي رنگ طلوع مي‌کند و گاه خورشيد قرمز رنگ سر برمي‌آورد.  آنها در آسمان هرگز جدا از هم ديده نمي‌شوند و شما مي‌توانيد حرکت آنها را به دور يکديگر ببينيد. سايه‌هاي اين دو ستاره بر پهنه آسمان مي‌گسترد. آنها به ‌تناوب از جلوي يکديگر عبور مي‌کنند.

در سياره تازه کشف شده، زندگي بدين‌گونه است. اين منظومه ستاره‌اي در مرزهاي خارج از منظومه شمسي ما قرار دارد. اخترشناسان مي‌گويند اين نخستين سياره است که در يک زمان به دورِ دو ستاره مي‌چرخد؛ درحالي‌که هر دوي اين ستارگان نيز در حال چرخيدن به دور يکديگر هستند. سياره در فاصله تقريبا 104 ميليون كيلومتر از مرکز منظومه قرار گرفته است. گروهي از اخترشناسان با استفاده از فضاپيماي شکار سياره «کپلر» ناسا، موفق به اين كشف شدند.

نام رسمي ‌اين سياره  جديد، Kepler 16b است؛ اما اخترشناسان ترجيح مي‌دهند که اين سياره را به طور غيررسمي‌»تاتوين»1 بنامند. Kepler 16b  همچون سياره «لوک» و «آناکين» در فيلم سينمايي جنگ‌هاي ستاره‌اي دو خورشيد در آسمانش مي‌درخشد.

«جان نول » که بر روي تعدادي از قسمت‌هاي فيلم «جنگ‌هاي ستاره‌اي» کار كرده است، مي‌گويد: «باز هم ما مي‌بينيم که علم، عجيب‌تر و خارق‌العاده‌تر از افسانه است. با اين کشف، ما مي‌توانيم آرزوهاي بزرگ‌تري را در سر بپرورانيم.»

شايد برخي منظومه‌هاي ستارگان دوتايي که ميليارد‌ها عدد از آنها در کهکشان وجود دارد، پناهگاه سياراتي باشند که هرگز ديده نشده‌اند.

«لورنتس دويل» از موسسه «ستي» سرپرست گروه کاشف، مي‌گويد: «اين يک آشکارسازي مستقيم است که تمام ترديدها را به يقين تبديل مي‌کند.»

اخترشناسان مي‌گويند با کشف اين منظومه، ما مي‌توانيم در خصوص چگونگي شکل‌گيري سيارات اطلاعاتي را کسب کنيم. «سارا سيگر»، کارشناس سيارات در موسسه فناوري ماساچوست مي‌گويد:  «مردم واقعا چگونگي شکل‌گيري اين سياره را نمي‌دانند.»

سيگر گفت: «براي اين‌که مدار سياره‌اي که به دو ستاره تعلق دارد ثابت و پايدار بماند، فاصله اين سياره از ستارگانش بايد حداقل هفت برابر فاصله آن دو ستاره از يکديگر باشد. اما اين سياره، قانون را شکسته است.»

اختر‌شناسان با زمان‌سنجي تمامي ‌گرفت‌ها و گذرهاي سياره و ستاره‌ها در منظومه، توانسته‌اند اندازه و جرم ستارگان و سياره را  با دقت بسيار بالايي به‌دست آورند.

«دويل» مي‌گويد: «من معتقدم اين بهترين اندازه‌گيري انجام شده براي سياره‌اي در خارج از منظومه شمسي است.»

«تاتوين» احتمالا کره‌اي از سنگ و گاز در حدود اندازه و چگالي سياره زحل است كه، درون منظومه‌اي با فاصله 200 سال نوري از ما در صورت فلکي دجاجه قرار دارد.

«دويل» مي‌گويد: «به دليل اين‌که خورشيدها در تمام زمان عقب و جلوي هم حرکت مي‌کنند، دما بر روي سياره مي‌تواند تا 50 درجه يا بيشتر در طول چند روز زميني تغيير کند. آب و هوا بر سطح اين سياره شبيه يک روز سرد در قطب جنوب است. «

فضاپيماي کپلر که در سال 2009 به ماموريت فرستاده شد، در کهکشان به جست‌وجوي ستارگاني مي‌پردازد که سياراتي شبيه زمين دارند. اين ابزار بخشي از آسمان شامل 155 هزار ستاره در صورت فلکي دجاجه و شلياق را به دقت موشکافي مي‌کند تا بتواند به کمک تغييرات نور ستارگان که به سبب عبور سيارات از جلوي آنها حاصل مي‌شود، سيارات جديد را کشف کند.

در مورد منظومه Kepler 16، دو ستاره در حدود 32 ميليون كيلومتر از يکديگر فاصله دارند و با عبور از مقابل يکديگر در هر 41 روز، دو گرفت را ايجاد مي‌کنند.

جرم يکي از ستارگان در حدود دو سوم جرم خورشيد و جرم ديگري در حدود يک پنجم جرم خورشيد است.

اين سياره در فاصله تقريبا 104 ميليون كيلومتر از مرکز منظومه (در حدود فاصله زهره از خورشيد) قرار گرفته است. هنگامي که تاتوين در دوره 229 روزه مداري‌اش از جلوي هريک از ستارگان مي‌گذرد، نور منظومه کم‌فروغ مي‌شود.

اخترشناسان با اندازه‌گيري ميزان کم‌‌‌فروغ شدن نور منظومه در اثر گذر سياره‌اي، مي‌توانند اندازه سياره را نسبت به ستاره تعيين کنند. اگر نتايج به‌دست آمده درباره خواص ستارگان اطمينان‌بخش نباشد، ما تا 25 درصد در تخمين جرم سياره دچار خطا مي‌شويم؛ و در اين صورت نمي‌توانيم به طور قطع تشخيص دهم که سياره سنگي است يا گازي.

گروه دکتر دويل توانستند جرم و اندازه ستارگان و سيارات را در منظومه Kepler 16، با مقايسه تغييرات اندک در زمان‌سنجي گذرها و با محاسبه موقعيت ستارگان و تاثيرات گرانشي که اجرام به يکديگر وارد مي‌کنند، به‌دست آورند. آنها مي‌گويند اين روش كه با فضاپيماي كپلر امكان‌پذير شده است، ابزاري ارزشمند براي تعيين جرم سيارات کوچک در منظومه‌هاي چند سياره‌اي است.

دويل مي‌گويد: «اين منظومه، آزمايشگاهي براي بررسي سير تکاملي انواع ستارگان و ديگر اجرام است.»

آزمايشگاه تاتوين در دسترس بسياري از ما خواهد بود. دويل مي‌گويد اختر‌شناسان آماتور در آسياي شمالي که تنها به يک تلسکوپ 8 اينچي و يک آشکارساز سي.سي.دي (ابزاري الکترونيکي که دوربين‌ها براي ثبت تصاوير از آن استفاده مي‌کنند) مجهزند، قادر خواهند بود گذر سياره تاتوين را از مقابل ستاره درخشان‌تر در منظومه‌اش، در تاريخ 28 ژوئن سال آينده (8 تير 1391) ثبت کنند.

اما هم اکنون از مشاهده آن لذت ببريد، چراکه به سبب تغييرات در صفحه مداري سياره، تاتوين به زودي در سال 2014 عبور خود را از مقابل يکي از ستاره‌ها متوقف خواهد کرد و در سال 2018 از مقابل ستاره درخشان‌تر عبور نخواهد کرد. شروع دوباره اين نمايش براي ساکنان زميني، در سال  2042 خواهد بود.

 

پي‌نوشت:

1-      1-Tatooine

 

نویسنده: افشان كرباسي

 

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s